Bu kanun yürürlüğe girdiğinde, daha önce kurulmuş ve Bakanlık tarafından onaylanmış olan "teknoparkların" akıbeti ne olacak? İşte bu madde o soruyu cevaplıyor. Kanun, daha önce kurulmuş olan bu teknoparkları, kanun hükümlerine uymaları şartıyla, "Teknoloji Geliştirme Bölgesi" olarak kabul ediyor.
Bu sayede, bu teknoparklar ve içindeki firmalar, kanunun getirdiği tüm muafiyet ve desteklerden faydalanmaya devam edebiliyorlar. Yani, kimse yeni bir kanun çıktığı için haklarını kaybetmiyor ve sistemin sürekliliği sağlanıyor.
2001 yılında kurulmuş olan bir "X Teknoparkı", yeni kanun çıktığında vergi avantajlarının sona ereceğinden endişeleniyor. Ancak bu geçici madde sayesinde, X Teknoparkı, yeni kanun hükümlerine uyum sağladığı sürece, tüm vergi muafiyetleri ve desteklerden aynen yararlanmaya devam ediyor. Bu da içerideki firmaların güvenini sağlıyor ve projelerine rahatça devam etmelerine olanak tanıyor.
Bu madde, Teknokent'teki firmalar için çok büyük bir avantaj sağlıyor! Hem yönetici şirketlerin elde ettiği kazançlar hem de Bölge'de yazılım, tasarım ve AR-GE faaliyetlerinden gelir elde eden firmaların kazançları 31 Aralık 2028 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden muaf tutuluyor.
Yani, bir firma Teknokent'te geliştirdiği yazılımdan 1 milyon TL kazanç elde ederse, bu kazancın vergisini ödemek zorunda kalmıyor. Bu, firmaların karlarının tamamını tekrar AR-GE'ye ve büyümeye yönlendirmesini mümkün kılıyor. Bu istisna, yeni fikirlerin filizlenmesi ve ticari başarıya ulaşması için kritik bir teşvik.
Bir yapay zeka firması, Teknokent'te geliştirdiği bir algoritmanın lisans satışından 2024 yılında 500 bin TL kar elde ediyor. Bu kar, Teknokent'teki AR-GE faaliyetlerinden elde edildiği için, firma bu 500 bin TL üzerinden normalde ödemesi gereken kurumlar vergisini ödemiyor. Bu vergi avantajı, firmanın yeni bir projeye yatırım yapmasını veya yeni elemanlar almasını sağlıyor.
Bu madde, kanunun en karmaşık kısımlarından biri. Eğer bir firma, geliştirdiği bir teknolojinin patentini, telif hakkını veya lisansını satarak, kiralayarak veya devrederek kazanç elde ederse, bu kazançtan gelir vergisi istisnasından faydalanabiliyor. Ancak bu avantajdan yararlanmak için bazı şartlar var.
Birincisi, bu hakların AR-GE faaliyetleri sonucunda elde edilmiş olması ve ilgili kurumlara tescil veya kayıt ettirilmesi gerekiyor. İkincisi, kazancın elde edildiği yıl beyanname verme süresinin sonuna kadar bu tescil için başvuru yapılmış olması şart. Cumhurbaşkanı ve ilgili bakanlıklar, bu istisnanın hangi şartlarda ve ne kadar uygulanacağını belirlemeye yetkili. Mesela, istisnadan faydalanacak kazancın miktarını, o kazancın elde edilmesine yönelik nitelikli harcamaların toplam harcamalara oranına göre sınırlayabiliyorlar. Kısacası, vergi avantajı sağlamak için gerçekten bir şeyler üretmiş ve bunu belgelemiş olmak gerekiyor.
Bir firma, bir AR-GE projesi sonunda bir patent alıyor ve bu patenti 1 milyon TL karşılığında başka bir firmaya satıyor. Firma, bu satıştan elde ettiği kazanç üzerinden vergi avantajı sağlamak istiyor. Ancak, kanuna göre bu patentin tescilini belgelemesi ve harcamalarını ilgili kanunlara göre kayıt altına alması gerekiyor. Eğer bu şartları yerine getirirse, elde ettiği kazanç vergi istisnasından faydalanabiliyor.
Bu madde, Teknokentlerdeki AR-GE, tasarım ve destek personelinin maaşları için vergi avantajı sağlıyor. 31 Aralık 2028'e kadar, bu personelin ücretlerinin brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan kısmı, gelir vergisinden muaf tutuluyor. Bu muafiyet sayesinde, çalışanların maaşları daha yüksek oluyor ve firmaların personel maliyetleri düşüyor. Ayrıca, bu maaşlar için düzenlenen belgelerde de damga vergisi istisnası uygulanıyor.
Destek personeli için bu avantaj, AR-GE ve tasarım personeli sayısının %10'unu (veya 15'e kadar personeli olan firmalar için %20'sini) aşamıyor. Ayrıca, personel haftalık 45 saatten fazla çalışırsa, bu ek çalışma saatleri için vergi teşvikinden yararlanamıyor.
Kanun, personelin Teknokent dışında çalıştığı durumlarda da esneklik sağlıyor. Proje gereği Teknokent dışında çalışılması zorunlu ise, bu sürelere ilişkin ücretler için de teşvikten yararlanılabiliyor. Yüksek lisans ve doktora yapan personel için de Bölge dışında geçirilen süreler (sırasıyla 1,5 ve 2 yılı geçmemek şartıyla) için benzer teşvikler sağlanıyor. Bu esnekliği sağlamak için yönetici şirketin onayı ve Bakanlığın bilgilendirilmesi şart.
Bir Teknokent firmasında çalışan yazılımcı Can, aylık 45 bin TL brüt maaş alıyor. Can'ın maaşının, brüt asgari ücretin 40 katına kadar olan kısmı gelir vergisinden muaf tutuluyor. Bu, Can'ın net maaşının daha yüksek olmasını sağlarken, firmaya da önemli bir maliyet avantajı yaratıyor. Aynı zamanda, Can doktora tezi için bir yıl boyunca üniversitede çalışmak zorunda kalıyor. Yönetici şirketten onay alması ve Bakanlığı bilgilendirmesi durumunda, bu süre boyunca aldığı maaş da vergi teşvikinden yararlanmaya devam edebiliyor.