Denetimin temel amacı, finansal tablolar hakkında güvenilir bir görüş oluşturmak için yeterli ve uygun denetim kanıtı toplamaktır. Peki, ya kanıtlar yeterli gelmezse ne yaparız? İşte tam bu noktada, denetçi olarak farklı yolları deneyebiliriz.
Eğer elimizdeki kanıtların yeterli olmadığına karar verirsek, şunlardan birini veya birkaçını uygulayabiliriz:
Eğer bu çabalarımıza rağmen yine de yeterli ve uygun kanıt elde edemezsek, bu durum denetçi raporumuza yansır. Bu, denetim görüşümüzü olumlu dışı yönde değiştirmemize veya denetimden çekilmemize neden olabilir.
Denetçi Mert, bir şirketin en büyük alıcısından, büyük bir bakiyenin teyidini almak ister ancak başarılı olamaz. Müşteri telefonlara cevap vermez ve yazılı teyit göndermeyi reddeder. Bu durum, Mert'in elindeki kanıtı yetersiz hale getirir.
Mert hemen durumu çözer: İlk olarak, alıcının bakiyesine ilişkin ek kanıt toplamaya karar verir. Müşteriye yapılan sevkiyat belgelerini, ödeme kayıtlarını ve şirket içi yazışmaları daha detaylı inceler. Bu kanıtlar yeterli gelmezse, alıcının bakiyesinin doğruluğuna ilişkin şüphelerini raporuna ekler ve görüşünü olumlu dışı yönde değiştirmeyi düşünür. Bu, kanıt eksikliğinde denetçinin nasıl hareket etmesi gerektiğinin tipik bir örneğidir.
Denetim standartları, her zaman her denetim için geçerli olmayabilir. Bazı BDS hükümleri, belirli koşullar geçerli olduğunda uygulanır. Bu hükümler açıkça veya zımnen (dolaylı olarak) koşullara bağlı olabilir.
Örneğin:
Denetçi, bir BDS'nin bir kısmının denetim için uygun olmadığını düşündüğünde, bu durumu doğru bir şekilde analiz etmelidir. Bu, standartları esnek bir şekilde, denetimin gerçek koşullarına göre uygulamasını sağlar.
Denetçi Ece, bir şirketin denetimini yapmaya başladığında, şirketin iç denetim biriminin olmadığını öğrenir. BDS 610, iç denetim biriminin denetimdeki rolünü açıklar ve denetçinin bu birimi nasıl kullanabileceğine dair hükümler içerir.
Ece, bu durumda BDS 610'un hiçbir hükmünün geçerli olmadığını fark eder ve bu standardı denetim planından çıkarır. Bu, denetimi daha verimli hale getirir. Ece, standartların esnek yapısını ve koşullara bağlı olarak nasıl uygulanacağını anlamıştır.