Stok maliyetleri sadece satın alma ve dönüştürme giderlerinden ibaret değildir. Standart, bir stokun **mevcut konumuna ve durumuna** gelmesi için yapılan diğer tüm makul ve gerekli masrafların da maliyete eklenmesi gerektiğini belirtir. Bu, ürünün satışa hazır hale gelmesini sağlayan özel harcamaları kapsar.
Bir mobilya atölyeniz var ve bir müşteriniz için özel bir sandalye tasarlıyorsunuz. Bu özel tasarım için bir mimarlık ofisinden 1.000 TL'lik danışmanlık hizmeti aldınız. Bu 1.000 TL, o sandalyenin maliyetinin bir parçası olarak kabul edilir. Neden? Çünkü sandalyeyi o özel duruma getirmek için bu maliyete katlanmak zorunda kaldınız. Bu masraf, stoğun maliyetiyle doğrudan ilişkilidir.
Standart, stok maliyetini adil ve doğru bir şekilde yansıtmak için bazı masrafların maliyete **eklenmemesi** gerektiğini açıkça belirtir. Bu masraflar, stokun "mevcut konumuna ve durumuna" gelmesiyle doğrudan ilgili değildir ve gerçekleştiği anda gider olarak kayda alınmalıdır. Bu kural, stok maliyetlerinin gereksiz yere şişirilmesini engeller.
İşte stok maliyetine dâhil edilmeyen masraflara bazı örnekler:
Bir bisküvi fabrikasında üretim yapıyorsunuz. Normalde aylık üretimden 100 kg hamur ziyan oluyor ve bu maliyeti stoğa ekliyorsunuz. Ama bir ay, elektrik kesintisi nedeniyle 500 kg daha hamur bozuldu. Bu ekstra 500 kg'lık kayıp, anormal bir kayıptır ve stok maliyetine eklenmez. Direkt olarak o ayın gelir tablosunda gider olarak gösterilir.
Normalde, bir stok almak için kullanılan kredinin faiz gideri stok maliyetine eklenmez. Ancak, TMS 23 Borçlanma Maliyetleri standardı, bir stokun satışa hazır hale gelmesinin uzun zaman aldığı durumlarda (örneğin, bir gemi veya enerji santrali yapımı gibi) faiz giderlerinin maliyete eklenebileceğini belirtir. Bu durum, "nitelikli varlık" olarak adlandırılan varlıklar için geçerlidir.
Vadeli ödeme durumu da önemlidir. Eğer bir ürünü normalde 100 TL'ye alırken, 6 ay vadeli ödeme nedeniyle 110 TL ödüyorsanız, aradaki 10 TL'lik fark bir faiz gideridir. Bu 10 TL stok maliyetine eklenmez, vadeli ödeme süreci boyunca **finansman gideri** olarak kayda alınır.
Fabrikanız için hammadde alıyorsunuz. Normalde 50.000 TL olan bir siparişi, tedarikçi size 6 ay vadeyle 55.000 TL'ye satmayı teklif ediyor. Aradaki 5.000 TL, aslında tedarikçinin size sağladığı finansman için aldığı faizdir. Bu durumda, ham maddenin stok maliyeti 50.000 TL'dir. Geriye kalan 5.000 TL ise, 6 aylık vadeli dönem boyunca faiz gideri olarak finansal tabloda gösterilir.