Yönetici şirket, bir Teknoloji Geliştirme Bölgesi'nin (Teknokent) beyni ve kalbi gibi çalışıyor. Bu şirketi kuranlar arasında, mutlaka Bölge'nin bulunduğu ildeki en az bir üniversite, yüksek teknoloji enstitüsü veya kamu AR-GE merkezinin olması gerekiyor. Bu, Teknokent'in üniversite-sanayi işbirliği amacına hizmet etmesini sağlıyor.
Yönetici şirkete daha sonra başka ortaklar da katılabiliyor. Kimler mi? Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'ne bağlı odalar, yerel yönetimler, bankalar, yerli ve yabancı özel şirketler, AR-GE vakıfları ve dernekler gibi pek çok farklı kurum. Yani, Teknokent'in yönetimi, geniş bir yelpazedeki paydaşlarla birlikte yürütülüyor. Yerel yönetimler içinse bu süreç daha da kolay: sadece kendi meclis kararlarıyla şirkete ortak olabiliyorlar. Yabancı yatırımcılar da ilgili kanunlar çerçevesinde ortak olabiliyor. Yönetici şirketin esas sözleşmesi ve değişiklikleri için ise Bakanlık izni almak şart.
Bir şehrin üniversitesi, Ticaret Odası ve Belediyesi, Teknokent kurmak için bir araya geliyor. Üniversite zorunlu kurucu ortak olarak yer alıyor. Belediye, meclis kararıyla ortaklık hakkını kullanıyor. Daha sonra, yerel bir banka ve birkaç özel şirket de bu vizyona inanarak yönetici şirkete ortak oluyor. Böylece, Teknokent'in finansmanı ve yönetimi için güçlü bir ortaklık yapısı oluşuyor.
Yönetici şirketin görevleri saymakla bitmiyor! 😅 Bölge'nin tüm planlama ve projelendirme işlerini üstleniyor. Gerekli altyapı (yol, su, elektrik gibi) ve üstyapı (binalar) hizmetlerini sağlıyor. Aynı zamanda, kuluçka merkezleri ve teknoloji transfer ofisleri kurmakla yükümlü.
En önemli görevlerinden biri de, Bölge'ye girmek isteyen girişimcilerin AR-GE veya tasarım projelerini değerlendirmek. Projeleri onaylanan girişimcilere ofis veya laboratuvar tahsis ediyor. Kısacası, Teknokent'in kanunda belirtilen amaca uygun şekilde yönetilmesinden ve içerideki herkesin kurallara uymasından sorumlu.
Ayrıca, yönetici şirketin başvurusu üzerine, Bakanlık "kamu yararı" kararı verebiliyor. Bu da kamuya ait arazilerin daha kolay kullanılması gibi avantajlar sağlıyor. En son eklenen düzenlemelerden biriyle, yönetici şirketler artık Bölge dışında da kuluçka merkezleri açabiliyor. Bu merkezlerde sadece "kuluçka girişimcileri" yer alabiliyor ve bu merkezler de Teknokent'teki tüm desteklerden faydalanabiliyor.
Genç bir girişimci, geliştirdiği sanal gerçeklik projesiyle Teknokent'e başvuruyor. Yönetici şirket, projenin yenilikçi olduğunu ve potansiyel taşıdığını görüp girişimi kabul ediyor. Şirkete bir ofis tahsis ediyor ve projenin ilerleyebilmesi için danışmanlık hizmeti sunuyor. Aynı zamanda, bir başka girişimcinin Bölge kurallarına aykırı bir faaliyette bulunduğunu tespit ettiğinde, gerekli uyarıları ve önlemleri alarak düzeni sağlıyor.
Bir Teknokent yönetici şirketi veya bölgede yer alan AR-GE ve tasarım firması, işyeri açmak için belediyeler yerine doğrudan Bakanlık il müdürlüklerinden ruhsat alabiliyor. Bu durum, bürokratik süreci kolaylaştırarak işlemlerin daha hızlı ilerlemesini sağlıyor. Aynı zamanda, denetimler de yine Bakanlık tarafından yapılıyor.
Bir yazılım firması, Teknokent'te yeni bir ofis açmaya karar veriyor. Normalde belediyeye gidip çeşitli belgelerle uğraşması gerekirken, bu kanun sayesinde direkt olarak Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın il müdürlüğüne başvuruyor. Gerekli evrakları tamamladıktan sonra, ruhsatını hızlıca alabiliyor. Bu kolaylık, zaman kaybını önleyerek firmaların işlerine daha çabuk odaklanmasını sağlıyor.
Yönetici şirketler başıboş bırakılmıyor, Bakanlık tarafından sıkı bir şekilde denetleniyorlar. Eğer bir yönetici şirket, kanunun amacına aykırı bir faaliyette bulunursa, Bakanlık önce şirketi uyarıyor ve belli bir süre veriyor. Eğer bu süre sonunda şirket amacına uygun çalışmaya başlamazsa, Bakanlık mahkemeye başvurarak şirketin yönetim kurulu üyelerinin görevden alınmasını, yerine kayyım atanmasını ve hatta şirketin tasfiye edilmesini isteyebiliyor. Bu, Teknokent'lerin doğru amaç için kullanılmasını sağlamaya yönelik katı bir önlem.
Bir Teknokent yönetici şirketi, içerideki firmalara AR-GE ofisi yerine, normal ticari ofisler kiralamaya başlıyor. Bakanlık durumu fark ediyor ve şirketi uyarıyor. Şirket bu duruma kulak asmayınca, Bakanlık mahkemeye gidiyor ve mahkeme kararıyla şirketin yönetimi elinden alınıyor. Böylece Teknokent'in asıl amacından sapması engellenmiş oluyor.
Teknokent kurma süreci belli zaman sınırlarına bağlı. Kuruluş kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından sonra, yönetici şirketin 1 yıl içinde kurulması ve Teknokent'in en fazla 3 yıl içinde faaliyete geçmesi gerekiyor. Eğer mücbir sebepler (doğal afet, salgın gibi) dışında bu süreler içinde tamamlanamazsa, bir defaya mahsus olmak üzere ek süre veriliyor: yönetici şirket için 6 ay, faaliyete geçmek için ise 1 yıl.
Bu ek süreler içinde de tamamlanamazsa, maalesef Cumhurbaşkanı'nın Teknokent ilanına ilişkin kararı geçersiz hale geliyor. Ayrıca, eğer bir Teknokent bir yıl boyunca faaliyetlerini durdurursa, yine aynı şekilde ilan kararı ortadan kalkıyor. Bu kurallar, projelerin hızlıca hayata geçirilmesini ve atıl kalmamasını amaçlıyor.
Bir Teknokent'in kuruluş kararı Resmi Gazete'de yayımlanıyor ancak yönetici şirket bir türlü kurulamıyor. 1 yıl dolduğunda Kurucu Heyet, Bakanlığa başvurarak 6 ay ek süre istiyor. Eğer bu 6 ay içinde de şirket kurulamazsa, tüm proje iptal oluyor ve Teknokent ilan kararı ortadan kalkıyor. Bu durum, süreci ciddiye almayan paydaşların cezalandırılmasını sağlıyor.