Teknoloji Geliştirme Bölgesi kurmak isteyenler, başvurularını Kurucu Heyet veya yönetici şirket aracılığıyla yapıyorlar. Bu başvurular öyle hemen onaylanmıyor. Bakanlık temsilcisinin başkanlığında, birçok farklı kurumdan (Hazine ve Maliye, Çevre ve Şehircilik, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, YÖK, TÜBİTAK, TOBB, KOSGEB gibi) temsilcilerin katıldığı özel bir Değerlendirme Kurulu oluşturuluyor. Bu kurul, başvuruyu detaylıca inceledikten sonra son karar merci olan Cumhurbaşkanı'na sunuyor. Eğer Cumhurbaşkanı onaylarsa, bu karar Resmi Gazete'de yayımlanarak resmiyet kazanıyor.
Bir ilin yerel yönetimi, üniversitesi ve ticaret odası bir araya gelerek bir Teknokent kurmaya karar veriyor. Önce bir "Kurucu Heyet" oluşturup gerekli dosyaları hazırlıyorlar. Dosya, Ankara'da kurulan o özel kurul tarafından inceleniyor. Kurul, dosyanın eksiksiz olduğunu ve projenin potansiyel taşıdığını görünce projeyi onay için Cumhurbaşkanı'na sunuyor. Cumhurbaşkanının kararı Resmi Gazete'de yayımlandığında, o bölge resmi olarak bir Teknoloji Geliştirme Bölgesi haline geliyor.
Bölge'nin kurulması onaylandıktan sonra, işin inşaat ve planlama kısmı başlıyor. Bölgenin imar planları ve bu planların değişiklikleri, yönetici şirket tarafından hazırlanıyor ve Bakanlık tarafından onaylanıyor. Bu onaydan sonra planlar yürürlüğe giriyor.
Arazi ve binaların temininden, altyapı ve üstyapı inşaatına kadar tüm masraflar yönetici şirkete ait oluyor. Ayrıca, binaların projelendirilmesi, inşaat ruhsatları ve izinleri de İmar Kanunu'na uygun olarak yine Bakanlık tarafından veriliyor. Yani, tüm inşaat süreci Bakanlık'ın sıkı denetimi altında ilerliyor.
Eğer Teknokent bir Organize Sanayi Bölgesi içinde yer alıyorsa, ruhsat ve izin işlemleri Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'na göre yapılıyor. Bu da işin Organize Sanayi Bölgesi'ne özel kuralları olduğunu gösteriyor.
Yönetici şirket, Teknokent'in yerleşim planını hazırlıyor: Binalar nereye yapılacak, yollar nasıl olacak, yeşil alanlar nerede yer alacak? Bu planı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na sunuyorlar. Bakanlık planı inceleyip onay veriyor. Sonrasında şirket, inşaat ruhsatlarını da Bakanlıktan alarak inşaata başlıyor. Tüm bu süreç, kanun maddesinde belirtilen kurallar çerçevesinde ilerliyor.
Bir Teknokent kurmak için en önemli şeylerden biri de arazi. İhtiyaç duyulan araziler, Kamulaştırma Kanunu'na göre sağlanabiliyor. Bunun yanında, Bölge içinde veya yakınında üniversite arazileri varsa, üniversitenin onayıyla bu araziler mülkiyeti üniversitede kalmak kaydıyla yönetici şirkete tahsis edilebiliyor. Aynı durum diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait araziler için de geçerli.
Hazine'ye ait arazilerin durumu ise daha özel. Bu araziler üzerinde yönetici şirket lehine irtifak hakkı veya kullanma izni veriliyor. İlk 5 yıl için bu hak bedelsiz, sonraki yıllar için ise arazinin emlak vergi değerinin binde ikisi gibi çok düşük bir bedelle sağlanıyor. Bu arazilerden ayrıca hasılat payı da alınmıyor. Bu düzenleme, girişimcileri desteklemek ve Teknokent'leri cazip hale getirmek için yapılmış önemli bir teşvik.
Teknokent'in kurulacağı alanın bir kısmı Hazine'ye ait boş bir arsa. Yönetici şirket bu arsa için Bakanlığa başvuruyor. Bakanlık, şirkete 5 yıl boyunca bedelsiz, sonrasında ise sembolik bir bedelle kullanma izni veriyor. Bu sayede, şirket pahalı bir arazi satın almak zorunda kalmıyor ve bütçesini direkt olarak AR-GE faaliyetlerine ayırabiliyor.
Her yere Teknokent kurulamaz. Kanun, bir bölgenin Teknokent olabilmesi için bazı temel şartlar koyuyor. Öncelikle, o alanda veya bulunduğu ilin sınırları içinde mutlaka bir üniversite, yüksek teknoloji enstitüsü veya kamu AR-GE merkezi bulunması şart. Ayrıca, bölgede yeterli düzeyde AR-GE ve sanayi potansiyelinin olması ve projenin finansal açıdan yeterli olması da gerekiyor. Bu şartların detayları yönetmelikle belirleniyor.
Önemli bir diğer kural ise: Teknoloji Geliştirme Bölgesi olarak belirlenen araziler, bir daha başka bir amaçla kullanılamıyor. Bu da, arazinin teknoloji ve yenilik için kalıcı olarak ayrıldığının garantisi oluyor. Son olarak, Bakanlık, kira fiyatlarının çok yükselmesini engellemek için Teknokent'lerdeki kira üst limitlerini belirleyebiliyor.
Bir il, turizmle öne çıkmasına rağmen Teknokent kurmak istiyor. Ancak, ilde yeterli AR-GE potansiyeli ve nitelikli insan gücü olmadığı belirleniyor. Bu durumda, kanunda belirtilen şartlar sağlanamadığı için Teknokent projesi onay alamıyor. Yani, kanun her yere "Teknokent" etiketi yapıştırmanın önüne geçiyor, gerçekten potansiyeli olan bölgelerin gelişmesini hedefliyor.