Denetçi olarak, elimizde "bu çerçeve kesinkes kabul edilebilir" diyebileceğimiz evrensel bir kılavuz ne yazık ki bulunmuyor. 🤔 Ancak, bu işi belirli bir düzen içinde yapan standart belirleyici kurumlar var. Bu kurumlar, geniş bir paydaş kitlesinin (yatırımcılar, kreditörler, akademisyenler, meslek örgütleri vb.) görüşlerini alarak, şeffaf ve kuralları belli bir süreçle standartlar oluşturuyorsa, bu standartları genel amaçlı finansal tablolar için kabul edilebilir olarak varsayıyoruz. Yani, "bu işi ciddiye alıp, herkesin fikrini sorarak yapıyorlarsa, biz de güveniriz" diyoruz. 🤝
🎬 Senaryo: Bir teknoloji şirketini denetliyorsunuz. Şirket, finansal tablolarını Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (UFRS)'na göre hazırlamış. Denetçi olarak siz, UFRS'nin geniş bir paydaş kitlesinin katkılarıyla ve şeffaf süreçlerle hazırlandığını biliyorsunuz. Bu nedenle, UFRS'nin bu şirketin genel amaçlı finansal tabloları için kabul edilebilir bir çerçeve olduğunu varsayarsınız ve denetiminize devam edersiniz. ✅
Bu tür standartlara örnek olarak, Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASB) tarafından yayımlanan **Uluslararası Finansal Raporlama Standartları** veya kamu sektörü için **Uluslararası Kamu Sektörü Muhasebe Standartları** gösterilebilir. Çoğu zaman, bu standartlar zaten yerel mevzuatlarla da zorunlu kılınmıştır. 📜
Bazı ülkelerde, tıpkı bizim ülkemizde olduğu gibi, finansal tabloların hazırlanmasında hangi çerçevenin kullanılacağı kanun veya yönetmeliklerle net bir şekilde belirlenmiştir. ✍️ Denetçi olarak, bu durumda işimiz biraz daha kolay. Eğer mevzuatla belirlenen bir çerçeve varsa ve aksini gösteren bir durum yoksa, bu çerçevenin kabul edilebilir olduğunu varsayabiliriz. Çünkü devlet, bu standardı belirlerken zaten kamu yararını gözetmiş ve gerekli değerlendirmeleri yapmıştır. Eğer bir şekilde bu çerçevenin kabul edilemez olduğunu düşünürsek, denetim standartlarında belirtilen özel adımları (19 ve 20. paragraflar) izlememiz gerekir. 🧐
🎬 Senaryo: Halka açık bir şirketi denetlemeye gidiyorsunuz. Bu şirket, Sermaye Piyasası Kanunu'na tabidir. Kanun ve ilgili yönetmelikler, finansal tabloların Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS)'na göre hazırlanmasını zorunlu kılıyor. Şirketin TFRS'ye uygun finansal tablo hazırladığını gördüğünüzde, bu çerçevenin kabul edilebilir olduğunu varsayarsınız ve denetime başlarsınız. 🚀
Peki ya bir ülkede finansal tablolar için yetkili bir standart belirleyici kurum yoksa ya da mevzuatla belirlenmiş bir çerçeve bulunmuyorsa ne olur? 🤷♀️ İşte o zaman, finansal raporlama çerçevesini işletme yönetimi kendisi belirler. Bu durum, denetçi için ekstra dikkat gerektirir. Yönetim tarafından belirlenen çerçevenin kabul edilebilir olup olmadığını dikkatlice değerlendirmemiz gerekir. ⚠️ Bu değerlendirme, genellikle standartların ek bölümlerinde yer alan rehberliklerle yapılır. Yönetimin belirlediği çerçevenin tutarlı, güvenilir ve finansal tabloları makul bir şekilde sunmaya uygun olduğundan emin olmalıyız. 🕵️♀️
🎬 Senaryo: Küçük bir ada ülkesinde faaliyet gösteren bir şirketi denetliyorsunuz. Bu ülkede geçerli ulusal bir finansal raporlama standardı veya mevzuatla belirlenmiş bir çerçeve yok. Şirketin finans müdürü, geçmişte ABD'de çalıştığı için US GAAP (Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri)'ı kullanmaya karar verdiklerini söylüyor. Bu durumda, siz denetçi olarak US GAAP'in şirketin finansal tabloları için uygun ve kabul edilebilir bir çerçeve olduğuna dair kendi değerlendirmenizi yaparsınız. Eğer kabul edilebilir bulursanız, denetime başlarsınız. 📝