TTO, yani Teknoloji Transfer Ofisi, bir nevi köprü görevi görüyor. Bir yanda yeni teknolojiler geliştiren AR-GE kurum ve kuruluşları (üniversiteler, araştırma merkezleri gibi), diğer yanda ise bu teknolojileri kullanacak olan sanayi şirketleri veya diğer kuruluşlar var. TTO'nun görevi, bu iki tarafı bir araya getirmek, aralarında bilgi akışını sağlamak ve işbirliklerini geliştirmek.
Sadece tanıştırmakla kalmıyorlar. Yeni AR-GE şirketlerinin kurulmasını teşvik ediyor, fikri mülkiyet haklarının (patentler, telif hakları gibi) korunması ve pazarlanması konusunda destek oluyorlar. Hatta bu hakların satışından elde edilen gelirleri yönetme gibi konularda da aktif rol oynuyorlar. Kısacası, bilginin ekonomiye dönüşmesini sağlayan kritik bir aracı konumundalar.
Bir üniversite profesörü, kanser tedavisinde çığır açacak bir molekül geliştiriyor. Ancak bunu ticari bir ürüne dönüştürme konusunda hiçbir fikri yok. İşte bu noktada TTO devreye giriyor. TTO, bu buluş için patent başvurusunu organize ediyor, ilaç firmalarıyla profesörü bir araya getiriyor ve molekülün lisanslanması veya satışı için müzakereleri yürütüyor. Böylece, akademik bir buluş, TTO sayesinde hasta ve sanayiye ulaşan somut bir değere dönüşüyor.
Teknolojik Ürün, sıradan bir üründen çok daha fazlasını ifade ediyor. Toplumsal ihtiyaçları karşılamak, yaşam standardını yükseltmek amacıyla, nitelikli iş gücü ve bilimsel araştırmalarla ortaya çıkan, mevcut ürünlerden belirgin şekilde farklı olan, yüksek katma değerli ve rekabet edebilirliği yüksek ürünlerdir. Yani, sadece yeni bir şey değil, gerçekten bir fark yaratan, değeri yüksek bir ürün olması gerekiyor.
Piyasada birçok elektrikli scooter var. Ama bir girişimci, kendi geliştirdiği yeni bir batarya teknolojisi sayesinde 50 km menzile ulaşabilen ve sadece 15 dakikada tamamen şarj olabilen bir scooter üretiyor. Bu scooter, rakiplerinden belirgin şekilde daha hızlı şarj olduğu ve daha uzun menzile sahip olduğu için "teknolojik ürün" olarak kabul ediliyor. Bu sayede, Teknokent'teki vergi avantajlarından yararlanma şansı artıyor.
İhtisas TGB, adından da anlaşılacağı gibi, belirli bir alana odaklanmış tematik bir Teknokent türüdür. Tüm girişimcilerin ve şirketlerin aynı sektör grubunda, hatta o sektörün alt dallarında faaliyet gösterdiği bölgelerdir. Bu sayede, bilgi ve deneyim birikimi tek bir alanda yoğunlaşır ve çok daha hızlı, etkili yenilikler ortaya çıkar.
Bursa'da sadece otomotiv sektörüne odaklanmış bir Teknokent hayal edelim. Bu Teknokent'te yer alan tüm şirketler, otomotivin alt sektörleri olan elektrikli araç bataryaları, otonom sürüş yazılımları veya araç içi sensör teknolojileri gibi konularda çalışıyor. Böylece, şirketler birbirlerinin bilgi birikiminden faydalanabiliyor, ortak projeler daha kolay geliştiriliyor ve sektördeki rekabet gücü artırılıyor.
AR-GE projesi, belirli kurallara ve bilimsel esaslara göre yürütülen bir faaliyettir. Kanun, bir projenin AR-GE projesi sayılması için bazı şartlar koyuyor: Amacının, kapsamının, süresinin ve bütçesinin önceden belirlenmiş olması, kimin ne kadar destek vereceğinin (maddi veya ayni) net olması, fikri mülkiyet haklarının nasıl paylaşılacağının belirlenmiş olması gerekiyor. En önemlisi, bu projenin araştırmacı veya yazılımcı personel tarafından yürütülmesi gerekiyor.
Bir yazılım firması, akıllı ev sistemleri için yeni bir yapay zeka algoritması geliştirmek üzere bir proje hazırlıyor. Proje dosyasında, projenin amacı (enerji tüketimini optimize etmek), süresi (1 yıl), bütçesi (500 bin TL) ve bu projenin sonunda ortaya çıkacak algoritmanın patent haklarının kime ait olacağı (şirkete) net bir şekilde belirtiliyor. Ayrıca, projeyi yürütecek araştırmacı ve yazılımcıların isimleri de belirtilince, bu proje resmi olarak bir "AR-GE projesi" sayılıyor ve Teknokent'teki teşviklerden faydalanmaya hak kazanıyor.
Bu tanım, bir ürünün sadece işlevini değil, aynı zamanda görünümünü, kullanılabilirliğini ve genel estetiğini de geliştirmeye yönelik tüm yenilikçi çalışmaları kapsıyor. Sanayi alanında veya Cumhurbaşkanının uygun göreceği diğer alanlarda, bir ürünün fonksiyonelliğini artırmak, geliştirmek veya farklılaştırmak amacıyla yapılan tüm faaliyetler "tasarım faaliyeti" olarak kabul ediliyor. Buradaki anahtar kelime, katma değer ve rekabet avantajı yaratma potansiyeli.
Bir ev eşyası üreticisi, yeni bir kahve makinesi geliştirmek istiyor. Makinenin sadece kahve yapması yeterli değil. Tüketicilerin daha kolay kullanabilmesi için arayüzünü yeniden tasarlıyorlar, daha modern ve şık bir görünüm veriyorlar ve makineyi mutfak robotlarıyla entegre hale getiriyorlar. Bu çalışmaların tümü "tasarım faaliyeti" olarak değerlendiriliyor ve şirket bu faaliyetler için de teşviklerden yararlanabiliyor.
Tasarım projesi, tıpkı AR-GE projesi gibi, belirli kurallara bağlanmış bir faaliyettir. Bir projenin "tasarım projesi" sayılması için amacının, kapsamının, süresinin ve bütçesinin net bir şekilde belirlenmesi gerekiyor. Aynı zamanda, projede doğacak fikri mülkiyet haklarının nasıl paylaşılacağı ve projenin kim tarafından (tasarımcı personel) yürütüleceği de belli olmalıdır.
Bir şirket, yeni bir akıllı telefon kılıfı için proje hazırlıyor. Proje belgesinde, kılıfın şarjı artırma ve telefonu düşmelere karşı koruma işlevlerini birleştiren "akıllı kılıf" tasarımı yapılacağı belirtiliyor. Projenin süresi, bütçesi ve kılıfın estetik tasarım haklarının şirkete ait olacağı detaylıca yazılıyor. Böylece bu proje, yasal olarak "tasarım projesi" statüsüne kavuşuyor ve şirket vergi avantajlarından yararlanabiliyor.
Tasarım faaliyetlerinde doğrudan görev alan kişilere Tasarım Personeli deniyor. Kanun, bu personeli "tasarımcı" ve "teknisyen" olarak ikiye ayırıyor. Tıpkı AR-GE personeli gibi, bu kişiler de Teknokent'teki teşviklerden faydalanabiliyor. Bu tanım, bir ürünün teknolojik gelişimi kadar, estetik ve işlevsel tasarımının da kanun nezdinde ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.
Bir otomotiv firmasında çalışan Ece, yeni bir elektrikli aracın iç tasarımını yapıyor. Aracın koltuklarının ergonomik yapısını ve kontrol panelinin kullanıcı dostu arayüzünü tasarlıyor. Ece, bu projedeki rolüyle "tasarımcı" olarak kabul ediliyor. Diğer yandan, teknik çizimleri ve prototip üretimini yapan Can ise "teknisyen" olarak görev alıyor. İkisi de bu kanun kapsamında maaş ve prim avantajlarından yararlanabiliyor.