Tarih: 24.05.2024
Türkiye’de kurulu belirli yatırım fonları ve ortaklıklarının kazançları, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca kurumlar vergisinden istisna edilmiştir.
Bu istisnadan faydalanabilen fon ve ortaklık türleri şunlardır:
- Menkul kıymetler yatırım fonları veya ortaklıkları
- Portföyü Türkiye’de kurulu borsalarda işlem gören altın ve kıymetli madenlere dayalı yatırım fonları veya ortaklıkları (portföyün en az %51’i Türkiye’de işlem gören altın veya altın/kıymetli madenlere dayalı araçlara yatırılmalıdır)
- Girişim sermayesi yatırım fonları veya ortaklıkları
- Gayrimenkul yatırım fonları veya ortaklıkları
- Emeklilik yatırım fonları
- Konut finansmanı fonları ile varlık finansmanı fonları
Bu istisna, söz konusu fon ve ortaklıkların kazançları üzerinden yapılacak kesinti yoluyla vergilendirmeye engel değildir.
1/1/2025 Tarihinden İtibaren Uygulanacak Yeni Şart (7524 Sayılı Kanun Değişikliği)
7524 sayılı Kanun’un 32 nci maddesiyle yapılan değişiklikle, 1/1/2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere, emeklilik yatırım fonları hariç diğer fon ve ortaklıklar için istisnadan faydalanmada ek bir şart getirilmiştir.
Şartın Aranmayacağı Fon ve Ortaklıklar
- Şartın İçeriği: Fon ve ortaklıkların sahip oldukları taşınmazlardan elde ettikleri kazançların en az %50’sinin, elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken ayı izleyen ikinci ayın sonuna kadar kar payı olarak dağıtılması zorunludur.
- Taşınmazdan Elde Edilen Kazançlar: Bu kapsamda taşınmaz alım satım kazançları, kira gelirleri, taşınmaza dayalı hakların devir ve temlikinden elde edilen kazançlar, taşınmaz inşaat projelerinden elde edilen gelirler, taşınmaz işletme gelirleri gibi doğrudan taşınmazlardan elde edilen kazançlar anlaşılmalıdır (ticari mal niteliğindeki taşınmazlar dahil).
- Dağıtım Zorunluluğunun Kapsamı: Kar dağıtımı zorunluluğu yalnızca taşınmazlardan elde edilen kazançlara yöneliktir; bu gelirler dışındaki kazançların dağıtım zorunluluğu bulunmamaktadır.
- Dağıtılacak Kazancın Tespiti: Türk Ticaret Kanunu uyarınca ayırılması zorunlu olan kanuni yedek akçeleri düştükten sonra, taşınmaz gelirlerine isabet eden tutarın %50’si dağıtıma konu olacaktır.
- Enflasyon Düzeltmesinin Etkisi: 2025 hesap döneminde dağıtılması gereken kazancın tespitinde, enflasyon düzeltmesi sonucu bulunan kar dikkate alınacaktır. (Ancak 2025’te enflasyon düzeltmesi kar veya zararları kurumlar vergisi matrahında dikkate alınmayacaktır).
- Şartın Sağlanmaması Durumu: Belirtilen süre içerisinde gerekli oranda karın dağıtılmaması durumunda, taşınmaz gelirleri dahil tüm gelirler için istisnadan yararlanılamayacaktır. Bu durumda, istisnadan faydalanılması nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte vergi dairesince tarh ve tahsil edilecektir. Kazancın öngörülen süreden sonra dağıtılması istisnadan yararlanmaya imkan vermez.
Faaliyet alanı gereği portföyüne veya aktifine taşınmaz dahil edemeyen ve inşaat projeleri yapamayan fon ve ortaklıkların taşınmaz gelirleri bulunmayacağından, bu fon ve ortaklıklar için kar dağıtımı şartı aranmayacaktır.
Örnek Uygulama (1 Seri Nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğindeki Örnek)
Bir Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.’nin 2025 yılında 10.000.000 TL menkul kıymet geliri ve 40.000.000 TL (30.000.000 TL satış kazancı + 10.000.000 TL kira geliri) taşınmaz geliri olmak üzere toplam 50.000.000 TL kazanç elde ettiğini varsayalım.
- Bu durumda, taşınmazlardan elde edilen 40.000.000 TL kazancın %50’si olan 20.000.000 TL’nin, 2025 yılı kurumlar vergisi beyannamesi verme süresini izleyen ikinci ayın sonuna kadar kar payı olarak dağıtılması şarttır (kanuni yedek akçeler ihmal edilmiştir).
- Bu şartın yerine getirilmesi halinde, ortaklığın elde ettiği 50.000.000 TL kazancın tamamı kurumlar vergisinden istisna edilecektir.
- Belirtilen sürede 20.000.000 TL kar dağıtımı yapılmazsa, ortaklık 2025 yılında elde ettiği toplam 50.000.000 TL kazancın tamamı için istisnadan yararlanamayacaktır.
5/1-d Kapsamındaki Fon ve Ortaklıklara İştirak Eden Kurumların 5/1-a Maddesi Açısından İstisnadan Yararlanma Durumları
- Fon/Ortaklık, Kar Dağıtımı Şartını Sağlayamadığı İçin 5/1-(d) İstisnasından Yararlanamamışsa:
Fon veya ortaklık, kar dağıtımı şartını sağlayamadığı için 5/1-(d) istisnasından yararlanamamışsa ve bu kazanç üzerinden kurumlar vergisi ödemişse, elde edilen kar payları iştirak kazançları istisnasına (KVK 5/1-a) konu edilebilecektir.
- Fon/Ortaklık, Taşınmaz Gelirini Dağıtarak 5/1-(d) İstisnasından Yararlanmışsa:
Fon veya ortaklık, taşınmaz gelirlerinin en az %50’sini dağıtarak KVK 5/1-(d) bendindeki istisnadan yararlanmışsa ve bu kazanç üzerinden genel kurumlar vergisi oranında vergi ödememişse, elde edilen kar paylarının tamamını iştirak kazançları istisnasına (KVK 5/1-a) konu etmeleri mümkün değildir.
Ancak, kar payı elde eden kurumlar vergisi mükellefleri, fon veya ortaklık tarafından ödenen asgari kurumlar vergisinden, kendi kar paylarına isabet eden kısmın, tabi oldukları kurumlar vergisi oranı dikkate alınarak hesaplanan kazanç kısmı için iştirak kazancı istisnasından faydalanabilirler.
Ekler:
1-5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu 5/1-d ve 5/1-a Maddeleri